International law blog

Cases and News

یک پرسش روابط بین المللی

این برای حقوقدان و سیاست شناس بین المللی امری بدیهی است که تاسیسات حقوقی نقش قابل توجهی در تمشیت مسائل مرتبط با سیاست خارجی هر دولت بازی می کنند ؛ از همین روی  برخی از حقوقدانان ، حقوق بین الملل را مطلقا تابعی از امور سیاسی و نیازها و ضرورت های سیاسی و اقتصادی بین الملل به شمار می آورند. از میان ناظران روابط بین المللی ، این رابرت کوهین است که در فرض «وجود دو دیدگاه» حقوقدانان بین المللی را به دو دسته ی ابزارگرا instrumentalist و حقوق گرا legalist تقسیم می کند ؛ دسته ی متقدم مصادیقی چون وابستگان مکتب New Haven و یا آن دسته از حقوقدانان که به بیان یان برانلی Ultra Positivist به شمار می روند داشته و از میان طرفداران گرایش دوم می توان به ساختارگرایان فرانسوی (که اصلی ترین گرایش حقوق بین المللی در ایران نیز هستند) اشاره کرد. حال سوال اینجاست : اگر جزء گروه نخست باشیم و بپذیریم که حین شکل گیری یک قاعده حقوق بین المللی ، مشاوران حقوقی دولت ها و دکترین هایی که در دانشکده های حقوق و مدارس روابط بین الملل تدرییس می شوند می توانند در تغییر و یا استحکام عملکرد دولت ها برای ساختن یک قاعده نقش بازی کنند ، آیا نظریه ی دفاع مشروع پیش دستانه preemptive می تواند نیازها و ضرورت های دفاعی دولت ایران را برآورده سازد ؟ به بیان دیگر چنانچه بپذیریم که این دکترین (که خاصه جایگاه خود را در عملکرد دولت ها نیز بازیافته و به نظر می رسد ایران نیز کمابیش به آن متمایل است) برای مقابله با گروه های مسلح غیر دولتی در حال شیوع است ، کدام موضع را برای دولت ایران توصیه می کنید : تائید و تشریک مساعی با کشورهای عمل کننده به دکترین برای شکل دادن به قاعده و تاثیر گذاشتن بر دینامیک رژیم دفاع مشروع در این موج جدید (برای اعمال دفاع مشروع علیه بازیگران غیر دولتی مسلح) ، یا پافشاری بر مواضع ایستای حقوق بین الملل مبنی بر ممنوعیت استفاده از زور در مقام دفاع مشروع علیه بازیگران غیر دولتی (ن.ک رای دیوار پاراگراف 139) و تردید در امکان دست یازیدن به دفاع مشروع در صورت بروز و وجود خطر قریب الوقوع ، یعنی دفاع پیش دستانه؟

برای پاسخ گفتن به این پرسش طبعا باید امور واقعی که ایران در سیاست دفاعی خود با آن دست به گریبان است در نظر گرفت ؛ از این جمله می توان به وجود گروه های مسلح مشغول به قاچاق مواد مخدر در مرزهای شرقی، گروه های قومی شورشی احتمالی ، گروه های مسلح سیاسی و در نهایت القاعده به عنوان یک گروه مسلح رادیکال سنی با رویکرد تروریستی که دشمن بالقوه ی مسلمانان غیر عرب غیر سنی به شمار می رود اشاره کرد . هر یک از گروههای مسلح فوق زمانی موضوع این پرسش قرار می گیرند که در خاک کشوری دیگر مقیم باشند و از آن سرزمین حملاتی را علیه خاک ایران هدایت کنند و بخواهیم به این وسیله امکان ورود به خاک همسایه برای سرکوب آنان را از نظر حقوقی توجیه کنیم.

پاسخ به این پریسش می تواند در چهارچوب یک پایان نامه ی بین رشته ای ممکن شود. فاکتورهای مهم در این میان به این قرار قابل فهرست هستند:

1) موضوع تروریزم (قطعنامه های 1368 و 1373 شورای امنیت): تروریستی بودن عملکرد این گروه ها می تواند راهروهای استفاده از زور را مستندا به دو قطعنامه فوق فراخ تر کند.

2) امکان استفاده کشورهای دیگر از همین دکترین برای ورود موقت به خاک کشور ایران : چه میزان این احتمال را قوی می بینید ؟ آیا کشورهای همسایه قدرت نظامی کافی برای ایجاد تهدیدی از این دست علیه  ایران را دارا هستند؟

3) رژیم های دفاعی جمعی که بین ایالات متحده و کشورهای همسایه در حال شکل گیری است : آیا این پیمان ها می توانند راهی برای ورود نیروه های نظامی ایالات متحده به خاک ایران برای سرکوب گروه های مسلح و تروریستی که ممکن است ادعا شود موقتا به خاک ایران پناه آورنده اند فراهم کنند؟

4) ایجاد رژیم های امنیتی موازی از سوی ایران با کشورهای همسایه در مقابل رژیم های فوق الذکر چه میزان در خنثی کردن احتمال بروز مورد سوم موثر خواهد بود؟

اکتبر 4, 2008 - Posted by | حقوق مخاصمات مسلحانه, دفاع مشروع, دانشگاهی, طرح پرسش, عرف

6 دیدگاه »

  1. يکي از دوستانم ايده خوبي گرفته بود و دفاع پيشدستانه – پيشگيرانه يا هر چيزي که اسمش را بگذاريم و دکترين بوش مي دانيم را با يکي از قواعد فقه اسلامي مقايسه کرده بود. گمان مي کنم در چارچوب حقوق بين الملل اسلامي ما اين قاعده را با ظرافتهاي بسياري پذيرفته ايم! سعي مي کنم دوستم را به تدوين تحقيقش در چارچوب يک مقاله ترغيب کنم. شايد هم تز!

    دیدگاه توسط مقامي | اکتبر 23, 2008 | پاسخ

  2. مقامی عزیز! از اینکه هنوز مورد لطف شما قرار می گیرم سپاس گذارم. معهذا تذکر مواردی را نیز برای آن دسته از دوستانی که خواهند کوشید تا بین نظر حضرت عالی و نوشته ی پریشان و کوتاه حقیر ارتباط برقرار کنند ضروری می بینم.
    1) فهم و شناخت قواعد حقوق بین الملل از رهگذر بررسی منابع مادی حقوق بین الملل (عرف و معاهدات به عنوان منابع اصلی و رویه ی قضائی و بطور خوشبینانه دکترین به عنوان منابع فرعی _یعنی منابع تفسیری) میسر می شود. متاسفانه آنچه تحت عنوان حقوق بین الملل اسلامی در دانشکده های حقوق و علوم سیاسی به دانشجویان تدریس می شود هیچ گونه قرابتی با این مبانی ندارد و شاید صرفا بتواند به کشف رویه ی عملی واحدی بین دولت های مسلمان برای شکل گیری عرف کمک کند ؛ که این نیز خود محل بحث است و باید دید که دولت های مسلمان چه میزان به این منابع حقوقی یا به بیان دیگر فقهی برای تمشیت سیاست خارجی خود پایبند هستند. حقیر در این باره خیلی خوش بین نیستم. شاید این موضوعی باشد برای یک پژوهش : تلاش دولت های اسلامی برای شکل دادن به عرف های منطقه ای ؟ و یا شکل دادن به یک نظام صوری واحد برای تفسیر حقوق اسلامی به صورت فرامرزی!
    2) دکترین دفاع پیش دستانه از پیشگیرانه متفاوت است . لااقل تا آنجا که به زبان تحلیلی مربوط می شود این دو باید متفاوت باشند. (ن ک :a more secure world! our shared responsibility) و در عین حال دفاع پیش گیرانه نیز که به نظر می رسد مورد نظر شما باشد دستاورد دولت بوش نیست ولی کابینه ی بوش بی میل به عملی کردن آن نیست و البته این تلاش برای حقوق دان بین المللی ارزش مادی ندارد و یک تخطی بین المللی به حساب می آید.
    3)نکته ی سوم تکرار تقاضای قبلی خود از دوستان مبنی به پاسخ گویی به پرسش هاست.
    آقای مقامی عزیر در عین حال بر خود فرض می بینم تا آغاز به تدریس را به شما و دوستتان که از او نام در آخرین نوشته ی خود نام برده بودید تبریک گفته و برای شما و ایشان آرزوی پیروزی و بهکامی کنم.

    دیدگاه توسط امین قنبری | اکتبر 27, 2008 | پاسخ

  3. درود فراوان بر امین گرامی
    در پرسش اصلی من گزینه نخست را سودمند می دانم. یعنی تائید و تشریک مساعی با کشورهای عمل کننده به دکترین برای شکل دادن به قاعده و تاثیر گذاشتن بر دینامیک رژیم دفاع مشروع در این موج جدید (برای اعمال دفاع مشروع علیه بازیگران غیر دولتی مسلح).
    اما در مورد فاکتورهای مهم:
    1. موافقم.
    2.از طرف کشورهای همسایه به تنهایی یا بدون هماهنگی با دولت ایران بعید می دانم.
    3. بله می تواند.
    4.چندان موثر نیست و به گمان من تنها گزینه واقعن موجود، حضور فعال و مسئولانه ایران در نظام امنیت دسته جمعی بین المللی باشد و از این راه هم بتواند با بازیگران ستیزه جوی غیر دولتی مبارزه کند و هم از خطر تجاوز به کشور از سوی قدرتهای بزرگ و هم پیمانانشان در امان بماند.
    سپاس از گشودن این گفتگو. در روزنامک هم لینک شد.

    دیدگاه توسط تیرداد بنکدار | نوامبر 1, 2008 | پاسخ

  4. سلام
    یک بوم و دو هوا
    بحث در این است که این امکان وجود دارد که دفاع پیش گیرانه علیه خود کنشگر دولتی استفاده شود با هر انگیزه. ایران در جایگاهی نیست که وضعیتی را تعریف کند امین جان. پس قاعده تصمیم نمیتواند از سوی کنشگر اقلیتی چون ایران که ظرفیت اثرگذاری در سیاست بین الملل را ندارد تغییر یابد یا بنا به کنش آن تعریف شود. عکس آن ایالات متحده به عنوان یک کنشگر اقلیتی از چنین ظرفیتی برخوردار است. در ضمن یک سوال مهم؟
    آیا کنشگر غیر دولتی پیش از این اقداماتی صورت داده است یا فقط اقدامات آن یک امکان صرف است؟
    ما درباره سوال تو به طبقه بندی کاری نداریم بلکه با اراده سیاسی که قاعده را شکل میدهد سرو کار داریم
    باید مفصل باهات حرف بزنم
    ایده های خوبی دارم
    تماس بگیر ببینمت

    دیدگاه توسط سید علی منوری | نوامبر 17, 2008 | پاسخ

  5. […] یک پرسش روابط بین المللی (حقوق بین الملل) امین قنبری کورش و عصبانیت کمونیستی (سکولاریسم نو) دکتر اسماعیل نوری علا انتشار نامه مهندس بازرگان به محمد رضا شاه پهلوی پس از 29 سال (تیرداد بنکدار) کالبد شکافی روشنفکری کمونیزم در ایران (حزب توده) قسمت چهارم (استاد منوچهر یزدی) خشونت‌بارترين انشا (رامن) بالان فرمان کوروش (شاهنامه و ایران) نماهنگی با آوای مازیار قویدل پی دی اف گفت و گوی مسعود لقمان با دکتر ماشاالله آجودانی (کتابهای رایگان فارسی) باقر کتابدار دکترین نوینِ حق تعیین‌سرنوشت (تلاش) دکتر محمدرضا خوبروی پاک سخنی با دوست (با دکتر جلیل دوستخواه) دکتر علی میرفطروس درباره شاهین نجفی (تیرداد بنکدار) فارسی گفتاری، زبان تحصیلکردگان ایران (زبان فارسی) دکتر تقی وحیدیان کامیار همزبانان نا آشنا (جدید آنلاین) داریوش رجبیان تازه‌های نشر: «طبقات اجتماعی، دولت و انقلاب در ایران» (رادیو زمانه) تنها سفیر زن ایرانی درگذشت (بی بی سی) جامعه سياست‌زده و سمبل‌هايش (گویا) دکتر جمشيد فاروقی کوروش در تصور غربی و ایرانی (رادیو زمانه) نقش نیکسون و فورد در تضعیف شاه (بی بی سی) بیست و هشتم مرداد ماه؛ خیزش مردمی یا کودتا! نگاهی به کتاب تازه علی میرفطروس (اخبار روز) تهمورس کیانی شادباش نويسندگان، هنرمندان، فعالين فرهنگی و اجتماعی ايران برای 29 اکتبر، روز صدور منشور حقوق بشر کورش بزرگ (کميته بين المللی نجات پاسارگاد) سرود «اي ايران» 64ساله شد (تابناک) […]

    بازتاب توسط روزانک‎ها « روزنامک | ژوئیه 1, 2009 | پاسخ

  6. سلام.يه سوال داشتم!چرا تجاوز هنوز تعريف نشده؟آيا شوراي امنيت مانع ايجاد مي كند؟

    دیدگاه توسط زهرا كوهكن | اکتبر 31, 2010 | پاسخ


پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: